TERMAL HAREKETLİLİK
Tüm maddelerde olduğu gibi HDPE ‘de ısı değişimi ile genleşir. HDPE borunun doğrusal genleşme kat sayısı 2 x10 -4°C -1 dir.Buda her bir derece değişim için boru uzunluğunun 0.2 mm değişeceği anlamına gelir. Bu yüzden sistemdekihareket hesap edilerek genleşme soketi sisteme eklenir.Uzunluktaki değişmeyi hesap etmek için kullanılan formül;
?l = L x ? x ?t
?l = boydaki değişim oranı(mm)
L= ilk haldeki boru uzunluğu(metre)
?= lineer genleşme kat sayısı(mm/m.°C) 0,20’ye eşittir.
?t= çalışma sıcaklığı farkı
Drenaj sisteminin içinden geçen akışkan sıcaklığı sistemin sıcaklığını önemli ölçüde değiştirir.
Örneğin bazı borular dış cephe yağmur drenajı , bazıları ise bulaşık makinesi yada elyede sıcak suakışında kullanılır.İlk durum sıcaklıklarında kışın -10°C’den yazın 35°C gibi sıcaklıklar arasında dalgalanma yaşanır. Bazen 15 - 25 °C ‘den aniden 70°C’lik drenaj suyuna da mağruz kalabilir.Her tür çalışma koşullundaki sıcaklık farklılıklarının(?t) iyi tespit edilmesi boyca uzamanın(?l) belirlenmesi için gereklidir. Unutulmamalıdır ki negatif ısı değişimi genleşme değil büzülme anlamındadır.
ÖRNEK HESAPLAMALAR;
a. Tesisat yaz ayında açık havada yapılmıştır.
- Muhtemel kış sıcaklığı: -10°C
- Yaz ayında imal sırası sıcaklık = +35°C
- Boru boyu = 6 m
Bu birimlerden yola çıkarak;
?t = -10 - (+35) = -45°C
?l = 6 x 0,2 x (-45) = -54 mm
54 mm büzülme görülür.
b. Ortalama 70°C ‘ de çalışan bir bulaşık makinesi için;.
- Çalışma sıcaklığı: 70°C
- Döşeme sırası sıcaklık = 20°C
- Boru boyu = 3 m
Bu birimlerden yola çıkarak;
?t = 70 - 20 = 50°C
?l = 3 x 0,2 x 50 = 30 mm
30 mm uzama görülür.
Çalışma sıcaklığı normal sıcaklığın 10-20 °C aşağı olduğu göz önüne alınarak dikey atık borusundahesaplamalar sonucu ortaya çıkan boru çapından bir miktar daha büyük çaplı boru kullanmak emniyetli olur. |